الهى بود ؟ - سوگند به خدايى كه دانه را شكافت و روح را آفريد ، ما قدمى برنداشتيم ، به دره‌اى فرود نيامديم و بر تلّى فرانرفتيم مگر به قضا و قدر . - [ تاكنون ] رنج خود را نزد خداوند محسوب مىداشتم ، [ اما اينك ] پاداشى براى خود نمىبينم . - سكوت كن اى پير ! [ نه آن‌گونه است كه تو پنداشتى ] ، بلكه خداوند پاداش شما را بزرگ داشت در راهتان آن‌گاه كه مىرفتيد و در بازگشتتان آن‌گاه كه باز مىگشتيد . شما در هيچ يك از حالت‌هايتان نه مكره بوديد و نه مجبور . - چگونه درحالىكه قضا و قدر ما را مىراند ؟ - هرگز ! شايد تو مىپندارى قضاء لازم و قدر قطعى در كار است اگر چنين باشد پاداش و كيفر ، وعده و وعيد و امر و نهى باطل خواهد بود و از سوى خداوند نكوهشى براى هيچ گناه كار و نه ستايشى براى هيچ نيكوكار روا نخواهد بود ؛ نه نيكوكار به ستايش سزاوارتر از بدكردار است و نه بدكردار به نكوهش سزاوارتر از نيكوكار است . اين سخن پرستندگان بت‌ها و سپاهيان شيطان و شاهدان دروغ و حقيقت نابينايان است ؛ و آنان قدريه و مجوس امّت اسلامىاند . امر خدا تخييرى ، نهى خدا تحذيرى و تكليف خدا آسان است ، او با معصيت [ گناه‌كاران ] مغلوب واقع نشد ، و با اكراه اطاعت نگرديد [ - كسانى كه او را اطاعت كردند ، در اين كار مختار بودند و نه مكره و مجبور . ] پيامبران را بيهوده نفرستاد و آسمان‌ها و زمين و آنچه را ميان آنهاست باطل نيافريد . اين گمان كسانى است كه كفر ورزيدند . پس واى بر آنان كه كفر ورزيدند از آتش . - پس قضا و قدرى كه حركت ما جز به سبب آن دو نبود ، چيست ؟ - اين همان امر و حكم خداوند است . آن‌گاه حضرتش اين آيه را تلاوت نمود : « پروردگار تو حكم كرد كه جز او را نپرستيد . » ( اسراء / 23 ) سپس پير با شادمانى